Sejm RP przyjął 04 lutego 2011 r. ustawę o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw.
- Nie dokonamy skoku cywilizacyjnego, jeśli nie zreformujemy szkolnictwa wyższego. Powodzenie tej reformy jest odpowiedzialnością nie tylko rządu, parlamentu, ale i samych uczelni - powiedziała minister Barbara Kudrycka.
Główne założenia reformy:
1. Najlepsze uczelnie otrzymają więcej.
Więcej środków finansowych ma być przyznawana w drodze konkursów. Finansowanie ma się opierać na efektach pracy naukowej. Najlepsze uczelnie otrzymają najwięcej. Powstanie specjalny fundusz projakościowy, z którego będą finansowane m.in. wydziały uczelni, instytuty i jednostki badawcze, które uzyskają status Krajowego Naukowego Ośrodka Wiodącego (KNOW) lub wyróżniającą ocenę Polskiej Komisji Akredytacyjnej.
2. Większa autonomia szkół wyższych.
Uczelnie posiadające uprawnienia do nadawania habilitacji będą mogły samodzielnie otwierać nowe kierunki studiów. Reforma umożliwia szkołom wyższym swobodniejsze dysponowanie powierzonymi środkami. Co ważne przede wszystkim dla studentów – powiązanie uczelni z otoczeniem społeczno-gospodarczym ma zostać zacieśnione, m.in. poprzez możliwość wspólnego kształcenia z pracodawcę oraz na jego zamówienie – program studiów ma być bardziej nastawiony na to, czego pracodawcy oczekują od absolwentów uczelni; ma im umożliwić lepszy start w karierze.
3. Kariera naukowa? Droga wolna!
Reforma szkolnictwa wyższego przewiduje wprowadzenie czytelniejszych procedur dotyczących konkursów na stanowiska w uczelniach. Zwiększony ma zostać dostęp do stanowisk dla badaczy zagranicznych.
Zmienią się zasady nadawania stopnia doktora, profesora. Procedura habilitacyjna również zostanie poddana reformie i skróci się z 11 do 6 miesięcy.
4. Eliminacja nepotyzmu, praca na kilku uczelniach.
W celu eliminacji nepotyzmu w uczelniach i instytucjach związanych ze szkolnictwem wyższym zakazana zostanie podległość służbowa, która mogłaby powodować stronnicze decyzje i nieobiektywne oceny naukowe.
Po reformie pracownicy naukowi nie będą mogli być zatrudnieni na wielu uczelniach równocześnie. Zasadą stanie się możliwość otrzymania maksymalnie dwóch etatów. Ma to na celu zwiększenie transparentności polskich uczelni.
5. Płatny drugi kierunek.
Każdy student rozpoczynający swoją edukację otrzyma do dyspozycji określoną liczbę punktów ECTS, które zapewnią mu darmowe studia na jednym kierunku plus niewielki zapas punktów w razie „niepowodzenia” z wyborem odpowiedniej ścieżki edukacji, a tym samym możliwość zmiany kierunku. Po wyczerpaniu puli punktów student będzie musiał zapłacić za dodatkowe ECTSy.
Drugi kierunek będzie tym samym płatny. Na dwóch darmowych kierunkach jednocześnie będą mogli studiować jedynie najlepsi studenci. Będzie to ok. 10% studentów z danego kierunku. Ma to umożliwić łatwiejszy dostęp do studiów osobom z gorszymi wynikami maturalnymi, którym osoby studiujące na dwóch lub więcej kierunkach równocześnie zabierają możliwość studiowania bezpłatnie (na uczelniach publicznych w trybie dziennym).
Limit punktów nie obejmie studentów studiów międzywydziałowych.
6. Większe stypendia socjalne kosztem naukowych.
Zmienią się zasady przyznawania pomocy materialnej studentom i doktorantom. Zmianie ulegną proporcje przyznawania środków na stypendia socjalne i naukowe. Do tej pory min. 50% środków musiało być przeznaczane na stypendia dla najbiedniejszych. Teraz pułap ten ma wzrosnąć do 75%, pozostałe 25% przeznaczając dla najzdolniejszych studentów.
Progi pozwalające na uzyskanie stypendium socjalnego maja zostać tym samym podniesione.
Zaproponowano ponadto katalog bezpłatnych usług dla wszystkich studentów (uczelni państwowych i niepublicznych). Darmowe byłyby np.: egzaminy (także poprawkowe i komisyjne) – przy czym w większości szkół (o ile nie we wszystkich) są one cały czas darmowe (nie wliczając warunku), egzamin dyplomowy, a także złożenie i ocena pracy dyplomowej oraz wydanie suplementu do dyplomu.
Jak widać, reforma szkolnictwa wyższego zapowiada wiele zmian. Jedne na pewno na plus, inne niestety - na minus.
