W dzisiejszych czasach podstawową przyczyną stresu jest życie rodzinne i praca zawodowa. Stres jest reakcją naszego organizmu na szereg czynników zewnętrznych, z którymi spotykamy się każdego dnia. Codzienny i stały kontakt ze źródłem stresujących sytuacji wpływa bardzo negatywnie na nasze emocje, stan nerwowy, psychikę i doprowadza w efekcie do wielu różnych chorób. Jest jednak i taki rodzaj stresu, który postrzegany jest przez niektórych bardzo pozytywnie. Widzą w nim własną motywację do działania. Jak więc odróżnić stres wywołujący patologiczne stany w naszym organizmie od tej siły nakręcającej nas do zawodowej mobilizacji?

Przykładowe przyczyny stresu

Jedną z głównych przyczyn wywołujących stres jest strach. W pracy może taką reakcję wywołać sytuacja zagrożenia. Można ją nawet połączyć z efektem wywołanym przez mobbing. Zastraszona osoba, która w firmie nie otrzymuje zleceń i zadań do wykonania, zaczyna odczuwać strach przed utratą pracy. Pracownik, który nic nie robi jest dla firmy uciążliwy i należy go zwolnić.

Strach jest także problemem rodzinnym-przed powrotem do domu. Problemy mogą być związane z dziećmi, z żoną lub mężem, który stosuje przemoc. Obydwa rodzaje strachu wzajemnie na siebie wpływają. Problemy z pracy przynoszone są do domu i odwrotnie - te domowe wpływają na jakość pracy. Problem wywołany przez lęk powodują także nasze uczucia. Zwłaszcza, kiedy rozum podpowiada coś przeciwnego do tego, co nam mówi serce.

Organizm bez możliwości regeneracji i oderwania się od przyczyn stresu, w ciągłej walce poddaje się najpierw małym objawom złego samopoczucia, a później poważnym chorobom. Nadmiar i prędkość krążącej krwi prowadzi do ogólnego osłabienia, bólu głowy, żołądka, mięśni, a później do stanów lękowych, depresji, prób samobójczych, popadania w nałogi, powoduje także brak motywacji i wypalenie zawodowe.

Zdarzenia losowe, na których przyczyny i przebieg nie mamy żadnego wpływu. Według psychologów badających rodzaje stresu, sytuacje niezależne od nas mają łagodniejszy wpływ na nasze zdrowie, gdyż jest nam łatwiej i szybciej zdystansować się do nich, przeczekać kryzysowy moment, który i tak minie bez naszego udziału. Psycholodzy mieli tutaj na uwadze śmierć bliskich osób, sytuacje związane z pożarem, powodzią lub trzęsieniem ziemi. Jeżeli firma zanotowała gwałtowny spadek lub jesteśmy w sytuacji kryzysu gospodarczego, który jest niezależny od nas to także niewiele możemy zrobić. Szukając rozwiązań możemy oczywiście przyspieszyć powrót do równowagi, ale jest to czasami działanie długotrwałe.

Współzawodnictwo, które jak się okazuje jest uwarunkowaniem psychicznym człowieka, który ciągle dąży do wyszukiwania osób i sytuacji, w której będzie mógł podjąć walkę. Wyszukiwanie takich sytuacji może się okazać stresujące, kiedy nie odnajdziemy takich osób lub okażą się one nie do pokonania.

Bezrobocie, zwłaszcza jeżeli długo i bezskuteczne szukamy pracy. Stres, który tutaj się pojawia może doprowadzić do depresji, zaniżenia własnego poczucia wartości i chorób społecznych. Jest to stan, na który także nie mamy wpływu, zwłaszcza jeżeli bierzemy intensywny udział w szukaniu pracy. Mniej chorobotwórczy okazuje się stres w przypadku, kiedy nie przywiązujemy zbyt dużej uwagi do tego, że nie możemy tej pracy znaleźć.

Bezradność zarówno na płaszczyźnie prywatnej jaki i zawodowej. Brak rozwiązania na wyjście z konfliktowej i kłopotliwej sytuacji, brak możliwości pomocy i wsparcia. Brak możliwości wpływu na daną sytuację.

Praca, która odbywa się w warunkach stresujących jest szczególnie niebezpieczna dla naszego zdrowia. Efekty nie radzenia sobie ze stresem mogą odbić się na pracy całego zespołu i na nieefektywnym działaniu całej firmy. Popełniamy wtedy więcej błędów, w efekcie upośledzenia zdolności i szybkości reagowania częściej dochodzi do wypadków przy pracy. Stres mogą wywoływać także nadmierny hałas, złe oświetlenie, nadmiar kurzu, nieodpowiednia temperatura, towarzystwo i specyficzne zachowania współpracowników (nadmierna spoufalanie się, gadatliwość, nerwowe triki, głośne mówienie, ciągłe przerywanie i rozpraszanie).

Do stresujących sytuacji dochodzi także kiedy mamy za dużo obowiązków, a nikt nas nie kontroluje lub kontroluje za często. Do działania nie pobudza nas także sytuacja, kiedy wiemy, że pracodawca ma wobec nas małe wymagania i dodatkowo nas nie sprawdza lub kontroluje nas za często. Jest nią także brak perspektyw na dalszy rozwój, brak sprecyzowanych i konkretnych zadań, które mamy wykonywać, a także brak poczucia bezpieczeństwa podczas wykonywanych zadań.

Przykładowe objawy stresu

Przyspieszoną akcję serca, wzrost aktywności gruczołów m.in. potowych, zimna skóra, zimne kończyny dolne, górne, częste mdłości, uczucie suchości w ustach, częsta potrzeba oddania moczu, biegunka, bóle głowy, brak apetytu, zaburzenia funkcji seksualnych, uczucie zmęczenia. Mogą to być także uczucie niepokoju, stany lękowe, brak koncentracji, zmiany nastrojów, depresja, agresja, ospałość lub bezsenność, sięganie po używki typu alkohol czy papierosy.

Oczywiście, żeby mówić o objawach stresu, z powyższych symptomów musimy zaobserwować u siebie kilka.

Stres pod lupą

Kiedy sytuacje stresowe występują raz na jakiś czas, możemy nauczyć się je kontrolować i wiedząc, jak można wykorzystać towarzyszące im objawy, zastosować je do osiągnięcia celu. W takich momentach występuje bardzo intensywne dokrwienie mózgu i mięśni. Szybsze krążenie będzie pomocne do nauki przed zbliżającym się egzaminem, przed projektem, który musi być zrobiony „na wczoraj”, podczas rywalizacji sportowej, kiedy wzrasta nam dodatkowo poziom wydzielanej adrenaliny. Krótkotrwały stres mobilizuje nas do działania, sprawia, że momentalnie mamy więcej siły i chęci na wykonanie jakiegoś zadania.

Jeżeli po takiej zaistniałej sytuacji nie odpoczniemy, tylko dalej będziemy trwać w stanie stresującym, nasz organizm zamiast tej nakręcającej siły zacznie słabnąć i w efekcie zaczniemy odczuwać wykończenie i stan przewlekłego zmęczenia. Warto zastanowić się nad tym jak można oswoić stres i mieć przygotowane w pogotowiu techniki, które pomogą nam oderwać się od jego źródła chociaż na chwilkę. Zregenerowany organizm pozwala odnaleźć w sobie siłę do nowego działania i dostrzec nowe możliwości, pomysły i rozwiązania konfliktowych sytuacji. Stres jest nam potrzebny do szybkiego rozwiązywania problemów i odnajdowania wyjścia z nawet zagrażających naszemu życiu sytuacji. Wiedząc jak działa, powinniśmy nauczyć się go wykorzystywać jako swojego sojusznika do zadań specjalnych.

Przykładowe możliwości oderwania się od źródła stresu

Żeby odciąć się od stresu, trzeba poznać jego źródło, określić jego rodzaj i charakter, a później można wybrać sposób w jak go oswoić, wykorzystać do swoich celów, zmniejszyć lub całkowicie pokonać.

Technika relaksacyjna- kryje się pod tą nazwą mnóstwo możliwości, które mogą oszukać nasz organizm, który chociaż na chwilę zapomni o walce ze stresem. Zakupy, słuchanie muzyki, ćwiczenia wyciszające, czytanie książki, zabiegi w SPA, spacer, rozmowa z kimś bliskim, urlop, zjedzenie ulubionego deseru. Możliwości jest bardzo dużo. Każdy z nas inaczej reaguje na stres i ma inne sposoby na jego częściowe odreagowanie.

Elementy, które mogą być pomocne w łagodzeniu naszych emocji w stanie stresu: Pozytywne myślenie, sport, właściwa dieta bogata w magnez. Wprowadzenie elementów dekoracyjnych do miejsca pracy. Nasze samopoczucie może się poprawić w towarzystwie roślin, odświeżacza powietrza, obrazu na ścianie lub zdjęcia na biurku.

Coaching- współpraca z osobą, która pomoże nam przywrócić równowagę pomiędzy życiem zawodowym i osobistym (work-life-balance). Pracując razem z coachem odzyskamy wiarę we własne siły, możliwości i odnajdziemy sobie motywację do dalszego działania i zdobywania nowych celów.

Terapia antystresowa- pomoc doświadczonych i wykwalifikowanych osób w powrocie do zdrowia. Niezbędna jeżeli mieliśmy lub wciąż mamy kontakt ze stałym źródłem stresu, który stał się przyczyną zmian chorobowych w naszym organizmie. Podczas takiej terapii możemy nauczyć się jak reagować na sytuacje stresujące i jak z nimi współpracować.

Oderwanie się od środowiska, w którym występuje nadmierne stężenie stresu, np. zmiana pracy, a w przypadku życia osobistego może to być rozwód.

Program zarządzania stresem, który można coraz częściej spotkać w miejscu pracy. Pracodawca sam organizuje takie przedsięwzięcie i zatrudnia do tego odpowiednia wykwalifikowanych psychologów, w trosce o zdrowie psychiczne swoich pracowników.

Skala sytuacji wywołujących stres według Holmesa i Rahe’a

Znając przyczynę stresu łatwiej ją oswoić, przygotować się na walkę z nią, pokonanie jej lub chociaż częściowe wyeliminowanie.

Weź udział w badaniu i oceń własną skalę stresu!!